حسن الأمين ( مترجم : مهدى زنديه )

100

الإسماعيليون والمغول ونصير الدين الطوسي ( اسماعيليون و مغول و خواجه نصير الدين طوسى ) ( فارسى )

بارى مطامع علاء الدين محمد خوارزمشاه موجب بروز اتفاقاتى شد كه خلاصهء آن چنين است : چنگيز خان كاروانى تجارى را به راه انداخت كه به گفتهء جوينى شامل 450 مرد مسلمان و در رأس آنها - بنا به گفتهء نسوى - عمر خواجه اترارى ، حمال مراغى ، فخر الدين ديزكى بخارى و امين الدين هروى قرار داشتند . اين افراد بر روى 500 شتر ، بارهايى از طلا و نقره و حرير چينى و لباس ترغو ( ابريشم ) و خزفك و سمور و ديگر اشياى قيمتى حمل مىكردند تا با فروش آنها ما يحتاج لشكر مغول را كه چنگيز آن را براى جنگ آينده آماده كرده بود ، تهيه كنند . با رسيدن كاروان به اترار ، والى اين شهر آن را توقيف و افراد آن را بازداشت نمود و خوارزمشاه را در جريان اين كار قرار داد . او دستور كشتار افراد بازداشت شده و مصادرهء اموال كاروان را صادر كرد . والى اترار اين كار را انجام داد و اموال را براى خوارزمشاه ارسال نمود . او آنها را به تجار بخارا و سمرقند فروخت . اين جريان موجب شد چنگيز خان جهت حمله‌اش را به سمت قلمرو خوارزمشاه برگرداند كه ما جريان آن را به‌طور مفصل در كتابى كه تحت عنوان « المغول بين الوثنية و النصرانية و الإسلام » نگاشته‌ايم ، آورده‌ايم و ديگر آن را در اين‌جا تكرار نمىكنيم . خوارزمشاه همان كسى است كه تلاشش را براى حمله به بغداد چنين توجيه مىكند كه خليفهء عباسى عليه او تحريكاتى داشته است . چه بسا همو بوده است كه مادرش را به داشتن روابط نامشروع با مجد الدين بغدادى متهم كرده تا توجيهى براى كشتن او دست‌وپا كرده باشد . خوارزمشاه به آسانى ديگران را به هرچيزى متهم مىكرد تا با اين كار اعمالش را توجيه كند . همچنان كه اينك افراد كاروان تجارى مزبور را به جاسوسى به نفع چنگيز خان متهم كرد تا به اين وسيله